De industriële schaal van voetbalanalyse: hoe trackingsoftware prestaties meet en vergelijkt

Ook voetbal ontkomt de constante technologische vooruitgang niet. Clubs verzamelen vandaag de dag enorme hoeveelheden gegevens, over zowel spelers als wedstrijden, zodat prestaties steeds nauwkeuriger in beeld komen. 

Dit gaat veel verder dan het bijhouden van doelpunten en assists. Met behulp van trackingsoftware kan vrijwel iedere beweging op het veld worden vastgelegd en geanalyseerd, van loopafstanden tot passnauwkeurigheid en positionering.

Hierdoor ontstaat een nieuwe manier van kijken naar en begrijpen van voetbal. Hoe kunnen clubs al deze data gebruiken om prestaties zo objectief mogelijk te meten?

Statistiek in plaats van gevoel

Realtime data speelt overigens niet alleen bij voetbal een belangrijke rol, maar ook in veel andere sporten. En het zijn niet alleen de clubs zelf die hier gretig gebruik van maken, maar ook mediabedrijven en online sport platformen. Zij zetten statistieken in om wedstrijden beter te duiden en aantrekkelijker te maken voor het publiek.

Online maken entertainment platformen zoals Comeon bet eveneens gebruik van de beschikbaarheid van grote hoeveelheid aan realtime informatie en analyses om gebruikers tijdens sportevenementen van extra inzichten te voorzien. Hierdoor wordt sportbeleving steeds interactiever en meer gebaseerd op feiten in plaats van alleen gevoel.

Van notitieblok naar miljoenen datapunten

Vroeger zaten scouts langs de zijlijn met pen en notitieblok in de hand om belangrijke momenten bij te houden, en hoewel er vast nog tussen zitten die dit liever blijven doen zijn ze er nu niet meer geheel afhankelijk van. 

Camera’s en sensoren registreren namelijk vrijwel alles wat er op het veld gebeurt. Elke wedstrijd levert een enorme hoeveelheid data op, variërend van sprintafstanden en versnellingen tot het aantal balcontacten en zelfs de exacte looplijnen en ruimtegebruik van spelers. Deze informatie wordt vaak al tijdens de wedstrijd live geanalyseerd, zodat coaches en analisten direct kunnen bijsturen als dat nodig is. Wat ooit draaide om het oplettende oog van de scout en persoonlijke inschattingen, is nu uitgegroeid tot een proces waarin data centraal staat. Voetbalanalyse is daarmee verschoven van pure observatie naar uitgebreide dataverwerking, waarbij beslissingen steeds vaker worden onderbouwd met harde cijfers.

Sensoren houden alles bij

Tijdens het voetballen trackingsoftware meestal ondersteund door een combinatie van verschillende sensoren en systemen.

Zo volgen de optische trackingscamera’s die hoog in het stadion hangen continu de spelers en de bal en registreren ze posities en afstanden zonder dat spelers daar zelf voor iets hoeven dragen. In sommige competities heeft de bal zelf ook een chip, waarmee de exacte locatie heel nauwkeurig kan worden bijgehouden. 

Maar ook spelers zelf ontkomen niet aan deze nieuwe technologie, door het dragen van GPS- en IMU-sensoren in wearables, voornamelijk tijdens trainingen. Deze sensoren meten snelheid, sprints, positie, versnellingen en zelfs draaien en sprongen – per persoon.  

Samen zorgen deze sensoren ervoor dat vrijwel elke actie op het veld gemeten kan worden, van looplijnen tot intensiteit van bewegingen.

Waarom clubs steeds meer investeren in data-analyse

Veel clubs, waaronder ook SC Cambuur, investeren steeds meer in data-analyse omdat het helpt om betere en snellere beslissingen te nemen. Al bij scouting wordt data bijvoorbeeld gebruikt om spelersprofielen te vergelijken, zodat clubs gerichter kunnen zoeken naar talent dat past bij hun speelstijl. En wanneer een speler dan eenmaal voor de club speelt kan data ook op het gebied van blessurepreventie worden ingezet. Door de fysieke belasting van spelers te monitoren, kunnen trainers eerder signalen van overbelasting herkennen en ingrijpen.

Daarnaast wordt de training zelf steeds vaker afgestemd op individuele data, waardoor spelers efficiënter kunnen trainen en zich gerichter ontwikkelen. 

En tot slot helpt data-analyse in de voorbereiding op wedstrijden bij het in kaart brengen van tegenstanders, bijvoorbeeld door hun speelpatronen en zwakke punten te analyseren.

Al met al is er voor voetballers en clubs dus een hoop voordeel uit te halen.

De toekomst van voetbalanalyse

Tijdens een eredivisiewedstrijd worden nu al meer dan 3.5 miljoen datapunten vastgelegd om te worden gemonitord en geanalyseerd. Het is veilig te zeggen dat dit in de komende jaren alleen maar zal toenemen en daarmee de voetbalanalyse naar nieuw hoogtes zal ontwikkelen. Clubs experimenteren al met geavanceerde modellen die patronen herkennen en voorspellingen doen over wedstrijden en spelersprestaties. Ook automatische videoanalyse wordt steeds belangrijker omdat deze systemen zelfstandig beelden kunnen doornemen, zonder dat daar nog handmatig werk voor nodig is. Tijdens wedstrijden zelf zullen realtime voorspellingen een grotere rol gaan spelen, bijvoorbeeld bij wissels of tactische aanpassingen. Tegelijk blijft sensortechnologie zich ontwikkelen, waardoor nog meer details van het spel meetbaarder en nauwkeuriger worden. Het moge duidelijk zijn: de hoeveelheid beschikbare data zal alleen maar blijven groeien, en daarmee ook de invloed ervan op het voetbal.

Conclusie

Voetbalanalyse is in een vrij korte tijd compleet veranderd. Waar het vroeger draaide om gevoel, ervaring en handmatig bijhouden, spelen data en technologie nu een hoofdrol. Met trackingsoftware en sensoren wordt vrijwel elke beweging vastgelegd, waardoor clubs spelers en wedstrijden tot in detail kunnen analyseren en vergelijken. Clubs staan al voor voldoende uitdagingen, dus brengt deze ontwikkeling duidelijke voordelen met zich mee: betere scouting, gerichtere trainingen en meer inzicht in prestaties. 

Maar het verandert ook drastisch de manier waarop we naar voetbal kijken, niet alleen vanuit het oogpunt van de clubs zelf, maar ook bij de kijker thuis. Eén ding is zeker: data is niet meer weg te denken uit de sport, en de rol ervan zal de komende jaren waarschijnlijk alleen maar groter worden.